Konferencje, spotkania biznesowe i handlowe, wizyty rządowe, posiedzenia europarlamentu i organizacji międzynarodowych – tłumaczenia ustne najczęściej kojarzą nam się właśnie z takimi sytuacjami. Podczas tego rodzaju spotkań widzimy jak tłumacz na bieżąco przekłada czyjąś wypowiedź – są to tzw. tłumaczenia symultaniczne. Jakie są inne rodzaje tłumaczeń ustnych i na czym dokładnie polega praca tłumacza ustnego?

Jeśli zamierzają Państwo wziąć udział w wielojęzycznej konferencji czy negocjacjach lub sami pragną takie spotkanie zorganizować lub poprowadzić warto przygotować się do tego, by treść każdej wypowiedzi dotarła do wszystkich uczestników spotkania. Zadaniem tłumacza ustnego jest właśnie ułatwienie przebiegu spotkania wielojęzycznego, by odbyło się w sposób tak płyny, jakby wszyscy mówili tym samym językiem.

W praktyce tłumaczenia ustne są sztuką parafrazowania ale takiego parafrazowania, by w pełni oddać sens i merytorykę wypowiedzi – co ciekawe w j. angielskim tłumacz wykonujący tłumaczenia ustne, to nie tłumacz, ale właśnie interpretator (ang. interpreter). Praca tłumacza ustnego polega na tym, by uchwycić sens tego co zostało powiedziane, a następnie przekazać swoje zrozumienie wypowiedzi używając narzędzi języka docelowego. Jednak podobnie jak nie można wyjaśnić czyjejś myśli, jeśli nie w pełni się ją rozumie, tak nie można przetłumaczyć czyichś słów, bez znajomości tematu rozmowy. Z tego powodu przy wyborze tłumacza ustnego należy kierować się jego doświadczeniem ogólnym ale także znajomością przedmiotu tłumaczenia, gdyż jedynie tłumacz mający wiedzę i doświadczenie w danym temacie, będzie potrafił dokonać poprawnego tłumaczenia ustnego.

Jak są wykonywane tłumaczenia ustne?

Tłumacze ustni mają na celu przekazać treść wyrażoną w języku źródłowym w sposób naturalny i płynny z uwzględnieniem sposobu mówienia, tonu wypowiedzi i przekonań mówcy. Nie bez znaczenia dla powodzenia organizowanej konferencji czy spotkania są umiejętności komunikacji samych uczestników, odgrywają one tym większą rolę im więcej języków będzie używanych.

Jakie umiejętności musi posiadać tłumacz wykonujący tłumaczenia ustne?

  • gruntowna wiedza w dziedzinie będącej przedmiotem rozmowy,
  • zrozumienie kulturowe,
  • rozległa znajomość słownictwa w obu językach,
  • umiejętność wyrażania myśli jasno i zwięźle w obu językach,
  • doskonała umiejętność spisywania notatek przy tłumaczeniach konsekutywnych,
  • przynajmniej 2-3 lata doświadczenia w przypadku tłumaczeń symultanicznych.

Rodzaje tłumaczy i wykonywanych tłumaczeń

Tłumaczenia ustne mogą być wykonywane w różny sposób, w zależności od tego ile przekładów jednocześnie jest wykonywanych, to znaczy na ile języków jest w tym samym czasie przekładana oryginalna wypowiedź, a także od ilości dostępnego czasu, oraz dostępnej technologii.

Tłumaczenia symultaniczne – inaczej tłumaczenia równoczesne. Tłumacze znajdujący się w dźwiękoszczelnej kabinie słuchają wypowiedzi mówcy przez słuchawki i niemal równocześnie tłumaczą ją na język docelowy. Praca zwykle obywa się w zespole dwóch tłumaczy. Słuchacze, aby móc słuchać tłumaczenia, wybierają odpowiedni kanał w swoich słuchawkach. Rozwiązanie to najczęściej stosuje się w sytuacjach, gdy tłumaczenie odbywa się jednocześnie na kilka języków. Każda para językowa to oddzielna kabina i oddzielny kanał nadawania. Opisany powyżej przykład to tłumaczenie bezpośrednie z języka A na język B.

Technik tłumaczenia symultanicznego jest jednak więcej:

  • tłumaczenie relay polega na tłumaczeniu za pośrednictwem języka trzeciego (język A tłumaczony jest na język B, a następnie na język C przez tłumaczy słuchających tłumaczenia w języku B);
  • tłumaczenie symultaniczne retour polega na tłumaczeniu dwustronnym (tłumacz wykonujący tłumaczenie z języka A na język B wykonuje jednocześnie tłumaczenie z języka B na na język A);
  • tłumaczenie asymetryczne, czyli asymetryczna kombinacja językowa (uczestnicy mogą wypowiadać się w kilku językach ale tłumaczenie obywa się tylko na jeden z nich.

Najczęściej stosowane na: posiedzeniach instytucji międzynarodowych, konferencjach, sympozjach, seminariach, szkoleniach, relacje telewizyjne, wideokonferencje.

Tłumaczenia szeptane – tłumaczenie ustne symultaniczne odbywają się w bezpośrednim kontakcie z odbiorcą bez wykorzystywania urządzeń technicznych. Taka forma tłumaczenia to zwykle forma 1:1; jest wykorzystywana na kameralnych spotkaniach.

Tłumaczenia konsekutywne – tłumaczenie obywa się po zakończeniu wypowiedzi mówcy. Tłumacz znajduje się obok mówcy i tłumaczy jego wypowiedź fragment po fragmencie. Wypowiedź mówcy przerywana jest co chwila przerwami na tłumaczenie. Słuchając wypowiedzi tłumacz sporządza notatki. Taka forma tłumaczenia wydłuża czas spotkania co najmniej dwukrotnie.

Najczęściej stosowane na: spotkaniach biznesowych, spotkaniach wysoce specjalistycznych, spotkaniach w niewielkich grupach, wycieczkach, seminariach, szkoleniach.

Tłumaczenia ustne przysięgłe – wykonuje się je przy okazji podpisywania aktów notarialnych, zawierania ślubów z obcokrajowcem, składania oświadczeń, a także rozpraw sądowych, jeśli jedna ze stron nie zna języka polskiego.

Ciekawostki

Czy wiesz, że:

  • za organizację i poprawny przebieg wszystkich tłumaczeń ustnych na posiedzeniach Europarlamentu, Rady Europy i innych instytucji unijnych odpowiada Generalna Dyrekcja ds. Tłumaczeń ustnych (SCIC).
  • SCIC zatrudnia 551 tłumaczy etatowych i dodatkowo około 300-400 tłumaczy freelancerów każdego dnia.
  • Koszt tłumaczeń ustnych to € 126 000 000 , czyli € 0,25 E na obywatela UE.

Podobał Ci się ten artykuł?

Unikalne i ekskluzywne artykuły na Twój adres E-mail. Nie wysyłamy reklam, nie spamujemy. Zapisz się!

Email *
About author

Radosław Socha